اقتصاد ایران همچنان با چالشهای زیادی همچون تورم، تحریمها و نوسانات شدید ارزی روبهرو است. مردم برای اینکه دارایی خود را حفظ کنند، به ابزارهای سرمایهگذاری مختلف متوسل میشوند که ارز دیجیتال یکی از آنهاست؛ اما این سوال مطرح میشود که: «آیا ارز دیجیتال در برابر مشکلات اقتصادی ایران مقاوم است و آیا میتوان با سرمایهگذاری در رمزارزها از کاهش ارزش پول ملی در امان ماند؟» این موضوع تنها یک بحث مالی نیست، بلکه به نوعی به بقا در شرایط امروزی اشاره دارد. در ادامه، به بررسی مسائل پیرامون ارز دیجیتال و اقتصاد ایران و میزان مقاومت آن در برابر بحرانهای داخلی میپردازیم.
جایگاه ارز دیجیتال در اقتصاد امروز ایران چیست؟
در اقتصاد ایران امروز، ارزهای دیجیتال نقش رو به رشد و چند وجهی دارند؛ از یک سو به عنوان ابزار حفظ ارزش پول در برابر تورم و کاهش قدرت ریال استفاده میشوند، چون مردم در جستجوی راههایی برای مقابله با تورم و نوسانات شدید ارزی هستند. از سوی دیگر، خرید و فروش ارزهای دیجیتال فرصت درآمدزایی خوبی را فراهم کرده است.
بهطورکلی، رویکرد مردم نسبت به ارزهای دیجیتال عمدتاً مثبت است؛ برای مثال، در یک نظرسنجی نیز گزارش شده حدود ۶۵ درصد معتقدند آینده متعلق به رمزارزهاست. فقط درصد کمی از مردم دید منفی نسبت به ارزهای دیجیتال دارند! درحقیقت، رابطه ارز دیجیتال و اقتصاد ایران در سالهای اخیر و با افزایش قیمت دلار و تشدید مشکلات اقتصادی، رابطه مستحکمتری از گذشته شده است. به همین دلیل، بسیاری از کاربران در شرایط کنونی در بیت کوین، اتریوم و حتی خرید و فروش تون کوین سرمایهگذاری میکنند.
آیا ارز دیجیتال سپری در مقابل نوسانات اقتصادی ایران است؟
منظور از «مقاوم بودن» یعنی اینکه وقتی ارزش پول ملی سقوط میکند یا تورم تشدید میشود، دارایی دیجیتال بتواند ارزش سرمایه را تا حدی حفظ کرده یا از کاهش شدید آن جلوگیری کند. یعنی به عنوان یک «پوشش امن» عمل کند. در ایران، بسیاری افراد به ارزهای دیجیتال و استیبل کوینهای دلاری روی آوردهاند تا ارزش پس اندازشان در برابر تورم و افت ریال را حفظ کنند؛ اما برای اینکه بفهمیم آیا رمزارزها میتوانند مقاوم باشند یا خیر، باید ابتدا وضعیت اقتصادی ایران را بشناسیم.
ایران با تورم بالا و کاهش ارزش پول مواجه است
ایران سالهاست با تورم بالا دست و پنجه نرم میکند. ارزش ریال در مقایسه با دلار و ارزهای خارجی مرتب کاهش یافته است. در این شرایط، بسیاری از مردم به دنبال داراییهایی هستند که سرمایه آنها را در شرایط بحرانی حفظ کند.
به دلیل آنکه قیمت دلار از عوامل موثر بر افزایش ارزش ارزهای دیجیتال است، بنابراین بالا رفتن قیمت دلار باعث تقویت ارزش رمرزارزها میشود. این موضوع مردم را به خرید و نگهداری ارزهای دیجیتال تشویق میکند. همچنین رمرزارزها ابزاری برای درآمدزایی هستند. کاربران زیادی با خرید پپه و سایر ارزهای دیجیتال از سودهای کوتاهمدت برای درآمدزایی بهرهمند میشوند.
تراکنشهای بینالمللی به دلیل محدودیتها سخت شده است
انتقال پول و استفاده از خدمات بین المللی برای شرکتها و افراد به دلیل تحریمهای اقتصادی دشوار است. خدمات بانکی بین المللی محدود بوده و دسترسی به حسابهای دلاری در بانکهای خارجی تقریباً مسدود است. از طرفی، ارزهای دیجیتال راهی برای انتقال مالی به سراسر جهان هستند. گزارشها نشان میدهند که برخی واردکنندگان کالاهای حساس یا تحریمی، از ارز دیجیتال برای انتقال وجوه استفاده میکنند.
مردم به سیستم بانکی کشور اعتماد ندارند
دولت یا بانک مرکزی میتوانند در شرایط بحرانی داراییهای افراد را محدود یا توقیف کنند. در چنین فضای بیاعتمادی، افراد به دنبال گزینهای هستند که کمتر در معرض دخالتهای دولتی باشد. ارز دیجیتال به دلیل غیر متمرکز خود بهترین گزینه روی میز است! همچنین رمزارزها با پذیرش هرچه بیشتر مردم همراه بودهاند که این موضوع خود به تنهایی رابطه نسبتا خوب ارز دیجیتال و اقتصاد ایران را در شرایط امروز نشان میدهد.
بحران انرژی، هزینه برق و نظارتهای دولتی وجود دارد
ماینینگ یا استخراج ارزهای دیجیتال به برق زیادی نیاز دارد. در ایران، برق در بسیاری از مناطق به اندازه کافی پایدار نیست و بعضی اوقات محدودیتهایی برای مصرف ماینرها اعمال میشود. طبق گزارشها، استخراج رمزارز تا ۲۰ درصد از بحران برق کشور را تشدید کرده است. همچنین بانک مرکزی مسئول تنظیم گری، صدور دستورالعمل و نظارت بر مبادله ارزهای دیجیتال است؛ بنابراین میتواند محدودیت هایی را برای صرافی و کاربران ایجاد کند.
تجربههای میدانی از رابط ارز دیجیتال و اقتصاد ایران چه میگویند؟
برای درک بهتر وضعیت واقعی بازار، نگاهی میاندازیم به آمار و ارقام:
- بر اساس گزارش شهرآرانیوز، ۴۲ درصد از ایرانیان سابقه سرمایهگذاری در این حوزه را داشتهاند و ۵۵ درصد از کاربران تمایل به افزایش فعالیت خود در این بازار دارند.
- طبق گزارش مرکز آمار ایران، مشخص شده است که حدود ۱۳.۵ درصد از جمعیت ایران، معادل تقریباً ۱۲ میلیون نفر، در این حوزه هم اکنون فعال هستند.
- طبق گزارش اتاق بازرگانی ایران، در سالهای اخیر تعداد کاربران رمزارز در ایران حدود ۱۲ میلیون نفر گزارش شده و این عدد روند افزایشی داشته است.
- مکانیسم ماشه به واسطه بازگرداندن تحریمها و افزایش فشارهای بین المللی، تاثیر مثبتی بر عملکرد ارزهای دیجیتال دارد، زیرا مردم به دنبال پناهگاه امنی هستند.
- براساس گزارش تجارتنیوز، حجم معاملات ارزهای دیجیتال در ایران تا مهر ۱۴۰۴ به ۳.۷ میلیارد دلار رسیده است. این مقدار نسبت به مدت مشابه در سال قبل، کاهش ۱۱ درصدی را نشان میدهد. این کاهش به دلیل جنگ ۱۲ روزه و مسائل بعد از آن بوده است؛ اما پیشبینی میشود تا پایان سال تقاضا افزایش یابد.
- در سال قبل، حجم معاملات ارزهای دیجیتال در ایران به حدود ۴.۲ میلیارد دلار رسید که نسبت به سال قبلش (۱۴۰۳) افزایش ۷۰ درصدی را نشان میدهد. این افزایش عمدتاً بهدلیل تلاش ایرانیان برای مقابله با تحریمها و مشکلات اقتصادی بوده است.
نتیجه گیری؛ آیا ارز دیجیتال در مقابل مشکلات اقتصادی ایران مقاوم است؟
با توجه به تحلیلهای انجام شده، پاسخ این است: «ارز دیجیتال میتواند تا حدی در برابر مشکلات اقتصادی ایران مقاوم باشد، اما نه به طور کامل و مطمئن! در ادامه میتوانید مزایا و معایب ارز دیجیتال در شرایط فعلی استفاده ایران را مشاهده کنید:
- نقاط قوت: پوشش تورمی قوی، انتقال دارایی بدون دخالت نهادی، واردات کالاهای ممنوع یا تحریمی، ورود به بازار جهانی و تنوع سرمایهگذاری
- نقاط ضعف: نوسان بالا، ریسک امنیتی، مداخلات نظارتی، محدودیتهای قانونی، مصرف انرژی، نقدشوندگی محدود در بازار داخلی
ارز دیجیتال میتواند بخشی از یک راه حل بزرگتر برای محافظت از ارزش سرمایه باشد، به خصوص برای کسانی که به دنبال حفظ ارزش در مقابل تورم یا کاهش ارزش پول ملی هستند؛ اما به اصطلاح نمیتوان همه تخم مرغها را در سبد ارز دیجیتال گذاشت؛ باید تنوع داشته باشید (سرمایهگذاری در طلا، سکه یا دلار) و ریسکهای بازار را بپذیرید.
ثبت دیدگاه