با حمله آمریکا و اسرائیل به ایران و آغاز جنگ از نهم اسفند، دسترسی به اینترنت بهطور گسترده محدود شد و بخش بزرگی از کاربران تنها قادر به استفاده از وبسایتها و پلتفرمهای داخلی بودند. اگرچه این محدودیت همچنان ادامه دارد، اما اکنون و پس از گذشت بیش از چهلوپنج روز از آغاز قطعی اینترنت، میتوان تصویری روشنتر از اثر این وضعیت بر الگوی مصرف شبکههای اجتماعی در میان ایرانیان ارائه کرد.
افت شدید بازدید در توئیتر و تلگرام
مقایسه بازدید توئیتها و پستهای تلگرامی فارسیزبان از پیش از آغاز جنگ تا پایان روز ۲۱ فروردین نشان میدهد که این دو پلتفرم با افت قابل توجهی مواجه شدهاند. هرچند در روز نهم اسفند و همزمان با آغاز جنگ، بازدید توئیتر بهطور مقطعی افزایش یافت، اما با اعمال محدودیتهای اینترنتی، مجموع بازدیدها در هر دو پلتفرم بهشدت کاهش پیدا کرد.
در تلگرام، مقایسه بازدیدهای روز جمعه ۸ اسفند (پیش از جنگ) با جمعه ۲۱ اسفند (پس از توقف جنگ) نشاندهنده کاهش ۸۸ درصدی بازدید پستهای فارسی است. همین مقایسه در توئیتر نیز از کاهش ۶۷ درصدی بازدید محتوا حکایت دارد.
پیامرسانهای داخلی؛ برندگان دوران جنگ
محدودیت دسترسی به پلتفرمهایی مانند اینستاگرام، تلگرام و توئیتر باعث شد پیامرسانهای داخلی با رشد چشمگیری در میزان تولید محتوا مواجه شوند؛ رشدی که میتوان آن را نشانهای از افزایش کاربران فعال این پلتفرمها دانست.
بر همین اساس، مقایسه تعداد پستهای منتشرشده در روز جمعه ۸ اسفند (پیش از آغاز جنگ) با جمعه ۲۱ فروردین (پس از آغاز جنگ) نشان میدهد که حجم تولید محتوا در پیامرسانهای داخلی بهطور چشمگیری افزایش یافته است. در این بازه، تعداد پستهای ایتا حدود ۶۹ درصد، بله حدود ۳۶ درصد و روبیکا نزدیک به ۴۶ درصد رشد داشته است.
این روند در تضاد کامل با وضعیت تلگرام و توئیتر است؛ جایی که همزمان با افت شدید بازدیدها، میزان تولید محتوا نیز کاهش یافته و مجموع پستهای کانالهای تلگرامی ۸۳ درصد و تعداد توئیتها ۶۴ درصد کمتر شده است.
چه چیزی از این تغییرات میتوان فهمید؟
افزایش قابل توجه تولید محتوا در پیامرسانهای داخلی نشان میدهد که این پلتفرمها در دوره محدودیت اینترنت توانستهاند بخش مهمی از کاربران را جذب کنند. از سوی دیگر، کاهش کمتر بازدید در توئیتر نسبت به تلگرام میتواند بیانگر سهم بالاتر کاربران خارج از کشور در توئیتر فارسی باشد؛ کاربرانی که تحت تأثیر محدودیتهای داخلی قرار نگرفتهاند.
تغییراتی که شاید ماندگار شوند
این تحولات میتواند پیامدهای پایداری بر الگوی مصرف رسانهای ایرانیان بر جای بگذارد. اکنون پرسش اصلی این است که در صورت رفع محدودیتهای اینترنتی، رفتار آنلاین کاربران چه مسیری را طی خواهد کرد و آیا بازگشت به الگوهای پیشین امکانپذیر است. شواهد موجود نشان میدهد بخشی از این جابهجاییها ممکن است موقتی نباشد و حتی پس از پایان دوره جنگ و رفع محدودیتها نیز ادامه پیدا کند؛ بهویژه در مورد پیامرسانهای داخلی که در این دوره توانستهاند بخشی از کاربران را به خود جذب کنند.
ثبت دیدگاه