افشاگری جولانی در مورد همکاری روسیه با معارضان ضد بشار اسد واقعیت دومی را در مورد حکومتهایی نظیر بشار اسد تایید کرد. واقعیت اول این است که هیچ حکومتی با تکیه بر نیروهای نظامی و یا طبقه وفاداران و بدون توجه به رضایتمندی اکثریت جامعه پایدار نمیماند. واقعیت دوم این است که این حکومتها نمیتوانند روی حمایت خارجی هم حساب کنند. چون در لحظه نهایی همان حکومتها حاضر نیستند خودشان را برای آن فرد هزینه کنند و به سرعت با نفر بعدی وارد معامله میشوند.
امروز احمد الشرع، حاکم سوریه، فاش کرد که نیروهای او در جریان حملهای که سرانجام به سرنگونی حاکم دیرپای سوریه منجر شد، وارد مذاکرات محرمانهای با روسیه – متحد کلیدی اسد – شده بودند. او گفت: «وقتی در نبرد آزادی به حما رسیدیم، مذاکراتی میان ما و روسیه صورت گرفت.» وی افزود: «وقتی نیروها به حمص رسیدند، روسیه از نبرد کنار کشید… و این بخشی از توافقی بود که میان ما حاصل شده بود.»
این روایت نشان میدهد که حتی متحدان بهظاهر سرسخت هم در سیاست بینالملل، بر اساس منافع عمل میکنند نه بر مبنای وفاداری شخصی. روسیه سالها در کنار اسد ایستاده بود، اما زمانی که ورق جنگ برگشت و احتمال شکست بالا رفت، ترجیح داد خود را به معاملهگران جدید نزدیک کند تا سرمایهگذاری طولانیمدت خود در سوریه را از دست ندهد. این همان معادلهای است که بسیاری از رهبران اقتدارگرا درک نمیکنند: حمایت خارجی نه ضمانت بقا، بلکه ابزار چانهزنی قدرتهای بزرگ است.
از سوی دیگر، این اتفاق یک پیام روشن برای دیگر حکومتهای دارد؛ حکومتهایی که تصور میکنند با اتکا به یک قدرت خارجی میتوانند هر بحران داخلی را پشت سر بگذارند. تاریخ نشان داده است که چنین تصوری در بزنگاهها به سرعت رنگ میبازد. از شاه ایران تا حسنی مبارک و حالا بشار اسد، همگی در لحظه سقوط فهمیدند که «حمایت خارجی» بیش از آنکه تکیهگاه باشد، یک سراب سیاسی است که در نهایت حاکم را در میدان تنها میگذارد.
در سطحی عمیقتر، افشاگری جولانی یک لایه دیگر از واقعیت را آشکار میکند: جامعه، اگرچه ممکن است مدتی زیر سرکوب یا با وعدههای امنیتی ساکت بماند، اما در نهایت خواست تغییر راه خود را باز میکند. آنچه در سوریه رخ داد، تلاقی این خواست عمومی با منافع بازیگران خارجی بود. اگرچه هر یک از قدرتها به دنبال منافع خود بودند، اما نقطه شکست رژیم دقیقا جایی رقم خورد که دیگر نه داخل کشور و نه خارج از آن، ارادهای برای بقا و استمرارش باقی نمانده بود.
وضعیت امروز سوریه نتیجه اشتباه اسد، مخالفان و حتی نیروهای سیاسی درونی سوریه بود که برای اصلاح به موقع حکومت تلاش نکردند.
ثبت دیدگاه