تا چند سال پیش، خرید عمده برای بسیاری از مغازهدارها و فروشندگان شهرستانی، یعنی سفر به بازار تهران، شوش، صالحآباد یا بازارهای سنتی دیگر. خیلیها صبح زود راه میافتادند، ساعتها بین پاساژها و انبارها میچرخیدند و در نهایت با چند کارتن جنس به شهر خودشان برمیگشتند.
اما حالا آرامآرام شکل این بازار در حال تغییر است. اینترنت، شبکههای اجتماعی و فروش آنلاین باعث شده بخشی از خریدوفروشهای عمده، بدون حضور فیزیکی انجام شود.
البته این تغییر یکشبه اتفاق نیفتاده است. افزایش هزینه رفتوآمد، شلوغی بازارها، کمبود زمان و حتی بالا رفتن اجاره مغازهها باعث شده هم خریدار و هم فروشنده به دنبال روشهای سادهتر و سریعتر باشند. حالا خیلی از فروشندگان عمده، قبل از اینکه مشتری حضوری پیدا کنند، از طریق سایت، تلگرام و دیگر شبکه های اجتماعیس مشتری جذب میکنند.
در همین رابطه، طبق گزارش منتشرشده در ایرنا، رشد فروشندگان آنلاین عمده دیگر فقط یک اتفاق محدود نیست و بخشی قابل توجهی از بازار سنتی ایران به سمت مدلهای آنلاین حرکت کرده است.
اینترنت؛ فرصت بزرگ یا مانع جدی؟
با وجود تمام این تغییرات، هنوز خیلی از فعالان بازار با احتیاط به آینده نگاه میکنند. دلیلش فقط مسائل اقتصادی نیست؛ وضعیت اینترنت در ایران هم روی تصمیمگیری کسبوکارها تأثیر گذاشته است.
قطعیهای مقطعی، اختلال بعضی سرویسها، کاهش سرعت اینترنت و نامشخص بودن شرایط آینده اینترنت باعث شده بسیاری از فروشندهها هنوز کاملاً به فضای آنلاین اعتماد نکنند و همچنان بخش مهمی از فروششان حضوری است، چون نمیدانند شرایط چند ماه بعد چگونه خواهد بود.
از طرف دیگر، خریداران هم همیشه حاضر نیستند بدون شناخت قبلی خرید عمده انجام دهند. در بازار ایران هنوز «اعتماد» نقش مهمی دارد. خیلی از مشتریها قبل از خرید، تماس میگیرند، ویدیو واقعی جنس میخواهند یا حتی آدرس مغازه را بررسی میکنند.
با این حال، روند کلی بازار نشان میدهد فضای دیجیتال دیگر بخشی جدانشدنی از عمدهفروشی شده است. حتی گزارشهای جهانی هم نشان میدهد تجارت الکترونیک B2B در دنیا رشد قابل توجهی داشته و بسیاری از کسبوکارها در حال حرکت به سمت مدلهای ترکیبی هستند. برای مثال در یکی از مقالات Shopify درباره وبسایتهای عمدهفروشی آنلاین به رشد مدلهای دیجیتال در بازار عمدهفروشی و تغییر رفتار خرید کسبوکارها اشاره شده است.
بازار سنتی هنوز حذف نشده است!
با تمام این تغییرات، بازارهای سنتی هنوز بخش مهمی از اقتصاد ایران هستند. بازارهایی مثل جلفا، بندر گاوه، صالحآباد، شوش، یا بازار بزرگ تهران همچنان مرکز اصلی پخش بسیاری از کالاها محسوب میشوند.
در واقع چیزی که امروز در ایران شکل گرفته، نه حذف بازار سنتی، بلکه ترکیب آن با فضای آنلاین است.
خیلی از فروشندههایی که امروز در اینترنت فعالاند، همچنان مغازه یا انبار فیزیکی دارند. خریدار هم معمولاً ابتدا در اینترنت جستجو میکند، قیمتها را میبیند و بعد تصمیم میگیرد حضوری خرید کند یا سفارش آنلاین بدهد.
آینده بازار به کدام سمت میرود؟
شاید هنوز برای پیشبینی قطعی زود باشد، اما مشخص است که مدل خریدوفروش دیگر مثل قبل نیست. فروشندهای که حضور آنلاین نداشته باشد، احتمالاً بخشی از بازار آینده را از دست میدهد. در مقابل، فروشندهای هم که فقط به فضای آنلاین وابسته باشد و نتواند اعتماد مشتری را جلب کند، مسیر آسانی نخواهد داشت.
بهنظر میرسد آینده عمدهفروشی ایران چیزی بین بازار سنتی و فروش آنلاین باشد؛ مدلی که در آن اعتماد قدیمی بازار با ابزارهای جدید دیجیتال ترکیب میشود. شاید دقیقاً همین ترکیب، شکل واقعی آینده تجارت در ایران باشد.
ثبت دیدگاه